Gök bilimciler galaksimizin merkezinde yer alan süper kütleli kara delik Sagittarius A*‘nın etrafında yarışan Samanyolu‘nun şimdiye kadar bilinen en hızlı yıldızını keşfettiler. S301 adı verilen bu sönük gök cismi, kara deliğin çekim alanında nefes kesen bir hızla dönüyor.
Yıldız, en hızlı olduğu anlarda saniyede yaklaşık 15.500 mil yani 25.000 kilometre hıza ulaşıyor. Bu oran, ışık hızının yüzde 8‘inden fazlasına denk geliyor ve ticari bir uçağın hızından yaklaşık 100.000 kat daha fazla olduğunu gösteriyor.
Benzersiz ve Çarpıcı Bir Yörünge
S301 yıldızını diğer kozmik nesnelerden ayıran en büyük özellik, son derece dar ve eliptik bir yörüngeye sahip olmasıdır. Yıldız, Sagittarius A* etrafındaki tam turunu yalnızca 8,7 yılda tamamlıyor ve kara deliğe Satürn ile Güneş arasındaki mesafe kadar yaklaşıyor.
Almanya’daki Max Planck Extraterrestrial Physics Enstitüsü‘nde doktora öğrencisi ve araştırmanın yazarlarından Felix Mang yaptığı açıklamada, ‘Bu yıldızla ilgili özel olan şey, Sagittarius A* etrafında çok dar bir yörüngede dönmesi, bunu tamamlamak için sadece 8,7 yıl harcaması ve kara deliğe Dünya‘nın Güneş‘e olan uzaklığının sadece 12 katı kadar yaklaşmasıdır. Bu eşi benzeri görülmemiş bir durumdur,’ dedi.
Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi İçin Büyük Bir Test
Bu heyecan verici keşif, gök bilimcilere yaklaşık 4,3 milyon güneş kütlesine sahip kara deliği incelemek için yepyeni bir yöntem sunuyor. Genel görelilik teorisi, dönen bir kara deliğin uzay-zamanı da beraberinde sürüklediğini öngörüyor; bu etki çerçeve sürüklenmesi veya Lense-Thirring presesyonu olarak biliniyor.
Yıldızın Sagittarius A*‘ya bu kadar yakın geçmesi, söz konusu uzay-zaman bükülmelerinin zamanla ölçülebilir hale gelmesini sağlayabilir. Araştırmacılar bu değişimlerin yaklaşık 10 yıl içinde saptanabileceğini düşünüyor.
Enstitünün kıdemli bilim insanlarından ve çalışmanın ortak yazarı Dr. Stefan Gillessen, ‘İlk defa büyük bir kara deliğin spinini doğrudan ölçebileceğiz ve bu, Einstein‘ın teorisi için kilit bir test olacak,’ ifadelerini kullandı.
S301’in Kökenleri ve Gelecekteki Gözlemler
Araştırmacılar S301‘i ilk olarak 2023 yılında Şili‘deki Avrupa Güney Gözlemevi‘nin Very Large Telescope Interferometer üzerindeki GRAVITY enstrümanını kullanarak fark ettiler. Ardından yıldızın konumu 2021 ve 2017 yıllarına ait arşiv verileriyle doğrulandı.
Yıldızın oldukça basık yörüngesi, S301‘in geçmişte Sagittarius A*‘ya çok yaklaşan bir ikili yıldız sisteminin parçası olabileceğini gösteriyor. Kara delik, diğer eşyıldızı uzaya savururken S301‘i kendi çekim alanına hapsetmiş olabilir.
Gök bilimciler S301‘i GRAVITY+ ve gelecekte ESO‘nun Extremely Large Telescope cihazıyla izlemeye devam etmeyi planlıyorlar. 2031 yılında gerçekleşmesi beklenen bir sonraki yakın geçişle birlikte, iki tam yörüngeyi kapsayan gözlemler kara deliğin spinini ilk kez gün ışığına çıkarabilir.
