NASA, kontrolden çıkan bir SpaceX Falcon 9 roketinin üst kademesinin Ay yüzeyine çarpmasıyla oluşan devasa kraterin ilk resmi fotoğraflarını kamuoyuyla paylaştı. Yaklaşık 4.500 kilogram ağırlığında ve 12 metre uzunluğundaki roket, 5 Ağustos 2026 tarihinde saatte 8.690 kilometre hızla Ay yüzeyine çakıldı. Bilim insanları, bu şiddetli çarpışmanın 15.000 adet dinamit lokumuna eşdeğer bir yıkıcı güç ürettiğini belirtiyor.
Yörünge Manevraları ve Hassas Çekim Süreci
Kraterin fotoğrafını çekebilmek, NASA‘nın Ay Keşif Yörünge Aracı (LRO) için son derece titiz yörünge manevraları gerektirdi. Mühendisler, uzay aracının kamerasını krater bölgesine odaklamak amacıyla aracı eğdi; bu sırada uydu, Ay yüzeyinin yaklaşık 96 kilometre üzerinden saniyede 1,6 kilometre hızla geçiyordu. Uydunun kutuplar turu atması ve hedefin görüş açısına girmesi nedeniyle ekipler uygun fırsat için 6 gün beklemek zorunda kaldı.
Zamanlama operasyonun başarısı için hayati önem taşıyordu; zira sadece 10 saniye erken veya geç çekilen bir kare, hedefin merkezden 16 kilometre sapmasına neden olabilirdi. Çıkan gölgeleri ve farklı ışık açılarını inceleyen araştırmacılar, kraterin genişliğinin yaklaşık 18 metre, derinliğinin ise 3 metreden az olduğunu hesapladı. Yapılan hassas ölçümler sonucunda kraterin merkez koordinatları 19.4759°K, 266.7138°D ve 511 metre rakım olarak tescillendi.
Taze Ay Malzemesi ve Küresel İş Birliği
Yayınlanan görüntülerde kraterin etrafına yayılan parlak ve karanlık ışınsal izler net bir şekilde görülüyor. Karanlık çizgiler, güneş rüzgarları ve micrometeorit çarpmalarıyla milyonlarca yılda aşınmış yüzey tozlarını barındırırken, krater kenarındaki parlak çizgiler yer altında derinden kazınmış taze malzemeyi gözler önüne seriyor.
Kraterin yerini tespit etmek, dünya genelindeki profesyonel bilim insanları ile amatör gözlemcilerin ortak çalışmasıyla mümkün oldu. Bağımsız gökbilimci Bill Gray roketin rotasını ilk hesaplayan isim olurken, NASA bünyesindeki Yakın Dünya Cisimleri Araştırma Merkezi bu verileri daha da hassaslaştırdı. Güney Kaliforniya’daki Jet İtki Laboratuvarı‘ndan (JPL) yürütülen çalışmaların ardından, Güney Kore‘nin Danuri uzay aracı da bölgeyi fotoğraflayarak koordinatların doğrulanmasına büyük katkı sağladı.
‘Tespit edildi: Falcon 9 çarpışma alanı,’ açıklamasında bulunan NASA yetkilileri, bu uluslararası başarının uzay araştırmalarındaki önemine dikkat çekti.
